Uitsluiting, zelfbegoocheling, oud denken… of… verborgen parels, een ferme stap in de goede richting, enorme effecten op zowel individuele als maatschappelijke welvaart… uiteenlopende commentaren dus nadat de Commissie Muijs een tijdje geleden haar nieuwe minimumdoelen voor het basisonderwijs voorstelde.

Het is niet de eerste keer dat er officiële leerdoelen worden herschreven, afgebroken en bejubeld. De vorige eindtermen, met minder zichtbare kenniselementen, waren bijna 30 jaar oud. Sommige wetenschappers schrokken er wellicht van hoe hun werk sindsdien soms in starre stappenplannen, strategieën en instructiemodellen werd gegoten. Intussen is een hardnekkige kloof gegroeid tussen leerlingen met verschillende socio-economische achtergronden.

Op 11 juni 2025 werd in het Vlaams Parlement het decreet gestemd dat de procedure voor de invoering van nieuwe minimumdoelen in het basisonderwijs moet regelen. Dit decreet vormt het eerste deel van een tweeluik. Het andere luik omvat dan de minimumdoelen zelf. Indien ook die worden goedgekeurd, zullen de onderwijskoepels hun leerplannen daarop enten. Waarschijnlijk zal er weerstand blijven bestaan of misschien zullen een aantal tegenstanders zich binnenkort ontpoppen tot pleitbezorgers. Het is belangrijk dat men in het basisonderwijs binnenkort aan de slag zal kunnen gaan met nieuwe, eenduidige leerdoelen, met een grotere focus op de basisvaardigheden lezen, schrijven en rekenen. Er wordt gehoopt dat zo meer leerkansen kunnen worden geboden aan alle kinderen, vooral aan wie buitenschools minder ruimte krijgt om te groeien en te bloeien.

Voor de invoering van de nieuwe leerdoelen is geen leger aan uitleggers nodig. Hoe meer tussenpersonen worden gedetacheerd, hoe minder volk op de werkvloer. Het heeft weinig zin dat experten elkaar voor de voeten lopen buiten de klas. Scholen hebben pedagogische, vakinhoudelijke en didactische expertise in huis om deze duidelijke doelen in een korte en ambachtelijke keten fris te houden. Men heeft er andere katten te geselen dan vergaderingen lang het warm water te moeten uitvinden, dingen ingewikkelder te maken en er verslagen te moeten over schrijven. Het primaire proces, namelijk het onderwijzen en het écht zorgen voor leerlingen, wordt best zo weinig mogelijk verstoord.

Belangrijk is dat de Commissie Muijs opmerkt dat er werk zal moeten worden gemaakt van een goede implementatie bij de andere onderwijsactoren. We lezen in het rapport op blz. 21: ‘Internationale ervaring leert dat een curriculum pas effect heeft wanneer alle delen van het onderwijssysteem – nationale doelen, leerplannen, lesmaterialen, toetsing, inspectie en professionalisering – op elkaar afgestemd zijn. Zonder deze systeemcoherentie ontstaat versnippering, onduidelijkheid en verminderde impact.’

Perfecte leerplannen hebben nooit bestaan en zullen nooit bestaan. De nieuwe minimumdoelen bieden kansen om het onderwijsdenken van de laatste 30 jaar te ontsluiten. Als leerkrachten en directeurs worden benaderd als professionelen die in staat zijn om zelf na te denken, zal er automatisch meer ruimte vrijkomen voor echt onderwijs. Scholen dienen niet om een establishment te voeden, wel om een nieuwe generatie te helpen opvoeden door goed onderwijs aan te bieden. De nieuwe minimumdoelen voor het basisonderwijs vormen daarbij m.i. een duidelijke en solide steun.