Bijna 1 op de 5 scholen is gebuisd: onderwijskwaliteit gaat verder achteruit, kopten verschillende media begin april 2026. In vergelijking met vorige schooljaren nam het aandeel gunstige adviezen van de Vlaamse onderwijsinspectie verder af. Onderwijsspiegel 2026 (het jaarlijks rapport van de onderwijsinspectie: https://data-onderwijs.vlaanderen.be/documenten/bestanden/onderwijsspiegel-2026.pdf) is weinig bemoedigend.

Wie het rapport bestudeert, merkt dat het minder gaat over wat scholen met hun leerlingen wél hebben bereikt. Het gaat eerder over het onvoldoende kunnen aanleveren van bewijslast. Zo bijvoorbeeld vertalen volgens de inspectie veel instellingen hun visie onvoldoende naar een strategisch beleid met duidelijke, meetbare doelen. Ze kunnen vaak onvoldoende bewijzen dat professionalisering aansluit bij die doelen. Het lijkt steeds moeilijker om duidelijke streefdoelen, indicatoren en tijdspaden aan te tonen i.v.m. hun GOK-beleid. Ook de samenwerking met externe partners kan dikwijls onvoldoende worden bewezen.

De inspectie stelt bovenstaande tekorten vast op basis van het OK (referentiekader voor onderwijskwaliteit: https://data-onderwijs.vlaanderen.be/documenten/bestanden/referentiekader-onderwijskwaliteit-dashboard.pdf). Het OK werd ontwikkeld toen vrij algemene eindtermen nog heersten in het onderwijs. Het is gissen of scholen een beter rapport hadden gekregen indien bijvoorbeeld de nieuwe minimumdoelen al eerder van kracht waren geweest.

De onderwijsinspectie worstelt, samen met scholen, directeurs, leerkrachten, begeleiders, leermiddelenontwikkelaars en lerarenopleiders met een erfenis van de jaren negentig: een door de overheid opgelegde pedagogie en didactiek die niet hebben opgebracht wat men ervan heeft verwacht, maar die nog steeds diep geworteld zitten in ons huidige onderwijs. Die erfenis in de schoenen van scholen schuiven zou oneerlijk zijn.

Vooral basisscholen -waar het al een huzarenstukje is om iedereen voldoende basiskennis en basisvaardigheden bij te brengen- mogen niet nog meer worden overstelpt. Leerkrachten en directeurs zijn immers al geruime tijd aan het muteren tot opgejaagde, vergaderende en rondlopende brandjesblussers. Het primaire proces, namelijk het onderwijzen en het écht zorgen voor leerlingen, wordt erdoor verstoord. Toenemende uitdagingen op vlak van diversiteit, het aanhoudende lerarentekort, wissels in directie- en zorgteams en het moeten inzetten van leraren die niet altijd beschikken over de verwachte kwalificaties maken het er niet gemakkelijker op. Mensen die blijven kiezen voor de onderwijswerkvloer krijgen er best niet nog een balk bovenop.

Er is meer volk op de werkvloer nodig om het gevraagde te kunnen waarmaken. Van alle mensen die rechtstreeks of onrechtstreeks op de betaalrol staan van Onderwijs en Vorming worden daarom best meer mensen met rechtstreekse verantwoordelijkheid bij de leerlingen ingezet dan nu het geval is. Men mag beweren dat leerkrachten en directeurs er niet alleen voor staan… het is duidelijk dat het niet overloopt aan verse cohorten om bij te springen in klassen.

Gelukkig staat het onderwijs op nummer 1 in het lijstje Vertrouwen in instellingen (https://www.vlaanderen.be/statistiek-vlaanderen/relatie-overheid-en-burger/vertrouwen-in-instellingen). Verre van gebuisd dus. Dat is goed nieuws voor het onderwijsambacht. Scholen hoeven zich m.i. niet te schamen als er effectief wordt lesgegeven en echt gezorgd voor leerlingen, zonder te verdrinken in vergaderingen en bewijslast. Scholen dienen niet om een establishment te voeden, maar wel om een nieuwe generatie te helpen opvoeden door goed onderwijs aan te bieden.