Het onlangs verschenen boek Kennisrijk kansrijk (https://www.lannoo.be/nl/kennisrijk-kansrijk) is het resultaat van een wereldwijde samenwerking, geschreven door experts uit zeven verschillende landen. Het ondersteunt een recente kennisrevival waarbij men op elk echelon van het onderwijs probeert te leren uit (internationale) fouten van het verleden.

Learning Parks

‘Scholen moeten evolueren naar Learning Parks, waar leerlingen worden gecoacht om hun eigen leertraject aan te sturen. Expliciet onderwijs in woordenschat, spelling en grammatica is niet meer van deze tijd. Rekenmachines maken lessen hoofdrekenen overbodig. Er wordt niet meer gesproken over vakken. Dit zijn stellingen uit artikels, visies of uitgangspunten in vaktijdschriften of cursussen van opleidingen of professionaliseringsinitiatieven van tien, twintig tot dertig jaar geleden. Door overheid en inspectie werd het lesgeversmetier intussen op de achtergrond geduwd. Navormingen en vergaderingen over coaching, leerstijlen, zelfontplooiing en verregaande, onhaalbare binnenklasdifferentiatie werden legio. Er begonnen meer (facturerende) probleemaanduiders dan probleemoplossers rond te lopen. Veel expertise in het basisonderwijs i.v.m. het gestructureerd aanleren van essentiële basiskennis en -vaardigheden werd als passé beschouwd. Deze demarches en bijhorende curricula hebben niet opgebracht wat men ervan heeft verwacht.

Officieel baken

Een officieel baken dat het vastgelopen onderwijsdenken een hand reikte was het Rapport van de Commissie Beter Onderwijs o.l.v. Philip Brinckman (https://publicaties.vlaanderen.be/view-file/46808).

In het rapport kwamen internationale inzichten boven water die toen nauwelijks terug te vinden waren in vaktijdschriften. Het rapport benadrukte bijvoorbeeld het belang van efficiënte, cognitieve leeromgevingen, voldoende basiskennis- en vaardigheden, evidence-informed didactiek, voldoende ambitie, doorzettingsvermogen, rustige school- en klasomgevingen, helder omschreven minimumdoelen, specificiteit van arbeidsmarktgerichte studierichtingen, gestandaardiseerde toetsen, kwaliteitsvolle hand- en leerwerkboeken, realistische klasgroottes, eerlijke leerkansen, belang van instructietaal, haalbare differentiatie en inclusie, (her)waardering van het buitengewoon onderwijs, (her)waardering van het lerarenberoep en kwaliteitsvolle lerarenopleidingen of professionaliseringsinstellingen.

Frisse opleidingen en expertisecentra

Er zijn nu gelukkig opleidingen en expertisecentra die fris inspelen op dit rapport en op de recente internationale kennisrevival die o.a. beschreven staat Kennisrijk kansrijk. Hun professionalisering is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en ruime praktijkervaring, met aandacht voor vakkennis en effectieve didactiek. Lesgeven wordt er beschouwd als een stiel waarbij men met passie mag zoeken, op schouders van vroegere generaties, hoe men zoveel mogelijk leerlingen hoger kan tillen.

Frictie

In dezelfde geest zijn er onlangs nieuwe minimumdoelen en leerplannen voor het (buitengewoon) basisonderwijs ontwikkeld. Die leiden echter soms tot frictie of zelfs frustraties bij een aantal onderwijsactoren. Gebetonneerde visies en aanpakken in onderwijsloopgraven worden nu minder ondersteund en het is voor marketeers niet leuk wanneer bepaalde (invul)boeken of Learning-Park-professionaliseringen moeilijker worden verkocht. Maar ook in scholen kunnen wenkbrauwen worden gefronst omdat er nog niet zo lang geleden al nieuwe (dure) leerplannen en methodes (die ook nog voor een groot stuk waren geënt op dertig jaar oude eindtermen) moesten worden geïmplementeerd.

No-nonsense

Ondanks legitieme carrière- of personeelsbelangen en bedrijfsmatige belangen heeft een meerderheid in het Vlaams Parlement ervoor gekozen om in te spelen op nieuwe internationale onderwijsinzichten. Zo werden oude eindtermen definitief vervangen door nieuwe minimumdoelen. In de ons omringende landen en regio’s zijn tal van onderwijsmensen die daar nog van dromen. Persoonlijke aanvallen naar experten, beleidsmensen of leerkrachten toe omwille van deze parlementaire beslissing lijken me minder te rijmen met kwaliteitsvol onderwijs waar velen met hart en ziel naar streven. Heel wat leerlingen, leerkrachten en directeurs hopen net dat er een einde komt aan een lange, vervelende periode van opgelegd, stressvol geharrewar en onvoorspelbare doorlichtingsverslagen of (leerlingen)rapporten op basis van te algemene en vage eindtermen of volatiele verwachtingen. Op school doet men best aan school. Er is een duidelijk verlangen naar rust en ruimte om zelfstandig te mogen nadenken over schooleigen aanpakken met inhoudsrijke curricula.

Solidaire, fris opgeleide mensen

Een extra legioen (probleem)uitleggers is daarbij niet nodig. Het is alvast bemoedigend wanneer enkele solidaire, fris opgeleide mensen (ook zij-instromers uit flink aangegroeide  middenkaders en professionaliseringsinstituten) met volle goesting en verantwoordelijkheid komen helpen en werken met leerplichtleerlingen zelf. De nood is het hoogst aan de basis.

Gelukkig nieuwjaar aan alle leerlingen, leerkrachten, directeurs, schoolbesturen, CLB-medewerkers, opleiders, begeleiders, inspecteurs, academici en zoekende onderwijsmensen!